Wanneer je over straat loopt, een hapje gaat eten in een restaurant, bij familie op bezoek gaat, in de wachtkamer van de tandarts zit of wanneer je samenkomt met vrienden, dan hebben al die situaties iets met elkaar gemeen. Het maakt niet uit waar je bent, je kijkt om je heen en je valt hetzelfde op. Het is natuurlijk de mobiele telefoon. Overigens kunnen ze er beter een andere naam voor verzinnen, want je doet er van alles mee behalve bellen. Dit laatste is blijkbaar helemaal niet meer van deze tijd.
Inhoudsopgave
De smartphone en sociale media
Het was natuurlijk een wereldwonder toen Apple de eerste moderne smartphone, de iPhone introduceerde. Tegenwoordig is zo’n toestel ondenkbaar, het aantal mensen die geen smartphone heeft kan je op je vingers tellen. Sterker nog, zonder zo’n toestel kan je geen geld meer overmaken of je bestelling doorgeven in all-you-can-eat restaurants. Die papieren bestellijsten zijn vrijwel overal verdwenen.
Laat mij even vooropstellen dat de komst van de smartphone een handig nieuw tijdperk teweeg heeft gebracht, je hebt 1 apparaat wat in staat is om prachtige foto’s te maken en ook kan functioneren als navigatiesysteem. En tegelijkertijd kan je videogesprekken voeren met je kennissen over de hele wereld en heb je toegang tot vrijwel alle informatie die er bestaat. Handig toch?
Constante stroom aan informatie
Het grote probleem is alleen dat de komst van de smartphone naast het gemak van al zijn functies ook gepaard ging met de komst van verschillende sociale media en een Internetverbinding die constant aanwezig is. Platformen zoals Facebook, Instagram, Twitter / X, Snapchat, TikTok enz. bieden allerlei mogelijkheden om met elkaar te verbinden, maar zijn ook een nieuw mediakanaal met een constante stroom aan informatie. Die diensten zijn gratis voor ons, omdat wij niet de klant zijn. Adverteerders zijn de klant, wij zijn slechts het product dat verkocht wordt. Door onze aandacht constant op dat scherm te houden, betalen adverteerders grote bedragen om daarmee niet alleen hun producten aan te bieden maar ook om ons gedrag te beïnvloeden zodat dit uiteindelijk voor verkoop zal zorgen.
Het basisprincipe van sociale media is het bezighouden van zijn gebruikers (de term ‘gebruikers’ wordt overigens alleen gebruikt in combinatie met technologie en drugs, ik zeg het maar even) en adverteerders daarvoor laten betalen. Dit kan op allerlei manieren, en doordat je onopgemerkt psychologisch geanalyseerd wordt, weten zij precies wat hiervoor nodig is. Heb je al eens meegemaakt dat je ergens aan dacht of ergens met iemand over hebt gesproken, en plots zie je daar advertenties over langskomen? Je wordt niet afgeluisterd, het algoritme wat zij gebruiken heeft jouw gedachten al voorspeld voordat jij dat zelf doorhad, en daardoor zie je dus die advertenties. Vergeet niet, dit is een industrie waar honderden miljarden aan wordt verdiend. Deze bedrijven zijn rijker dan de meeste landen, dus ze hebben toegang tot de beste gedragsdeskundigen van de wereld.
Verslaving
Waarbij je vroeger je computer moest aanzetten om de laatste nieuwtjes op te pikken, hoef je nu gewoon je telefoon op te pakken. Ben maar niet bang dat je iets mist, je krijgt daar toch continu meldingen over binnen. Doordat deze informatie, die overigens is aangepast om een reflectie te zijn van jouw eigen gedachten, ontstaat er steeds ongemerkt een verhoging van je dopaminegehalte in je hersenen. Hierdoor ontstaat de behoefte om dit steeds opnieuw te ervaren, en dat wordt in de volksmond ook wel “verslaving” genoemd.
Het werkt precies zo met gokken, drugs, sigaretten en alcohol. Zonder dit mechanisme in onze hersenen zouden deze industrieën nooit hebben bestaan op deze grote schaal. In dit geval spreekt men van een angst om informatie te missen, dit wordt “the fear of missing out” genoemd. Gelukkig voor jou kan je je tijdlijn naar beneden scrollen en de laatste informatie komt meteen in beeld, dan is dat je beloning. Net zoals een dier wat een beloning krijgt wanneer het een kunstje doet.
Het Internet als infuus
Tegenwoordig zie je het overal, mensen die ieder moment van niets doen wil (in)vullen door die telefoon erbij te pakken. Afhankelijk van wat die persoon leuk lijkt te vinden, kan dit variëren van het bekijken van grappige filmpjes van katten, home video’s of influencers (die tegelijkertijd iets willen verkopen). En natuurlijk ook plaatjes met allerlei citaten die wel of niet waar kunnen zijn, en natuurlijk lezen hoe het met al onze kennissen gaat.
Of het nu in de wachtkamer gebeurt, tijdens een etentje in een restaurant of wanneer je met vrienden bij elkaar bent. Ben je zelf een beetje nuchter en niet zo veel met die telefoon bezig, en je vraagt aan een kennis hoe het met die persoon gaat, dan is de reactie vaak: “heb je dat dan niet gezien op mijn Insta?!”. Ben je dan een keer bij elkaar, heb je niets aan elkaar te vertellen omdat je toch alle nieuwtjes al weet. Er valt weer een stilte, en dan pakken we weer opnieuw die telefoon. Al heb je de hele dag niets te doen, je hebt het toch altijd druk met die telefoon. Een moment om de omgeving om je heen te observeren of om een moment van zelfreflectie is er niet, want je hebt het te druk met die telefoon.
Blind voor de omgeving
Ook op straat is dat te zien. Wanneer je continu bezig bent met die telefoon, je bent dan in feite ‘ingeplugd” op het Internet, dan ben je niet in staat om het echte leven om je heen te observeren. Tijdens een wandeling is het juist fijn om de omgeving in je op te nemen. Let op de details van de bomen en bloemen, de gebouwen en de mensen om je heen. Voel de briesjes van de wind door je haar gaan en de zonnestraaltjes op je gezicht. In dat geval kan je voelen dat je leeft, en ben je echt aanwezig. Wanneer je niet aanwezig bent, zie je al die dingen over het hoofd. Misschien heb je zelfs die spontane ontmoeting met een toekomstige partner over het hoofd gezien toen je aan het scrollen was door je tijdlijn.
Sociale mediaprofielen en het ego
Sociale media biedt een platform waarmee je jezelf online kan presenteren door middel van je account. Een mens zou geen mens zijn wanneer het ego wakker begint te worden en zichzelf dan anders presenteert dan wat die daadwerkelijk is. We vinden onszelf vaak niet goed genoeg, dus gaan we uiteraard overdrijven. Zelfacceptatie is ver te zoeken tegenwoordig, omdat we nooit tevreden kunnen zijn. Het probleem wat hierdoor ontstaat is dat iedereen die je online tegenkomt het perfecte leven zou hebben. Maar niets is minder waar. Die kennis met al zijn vrienden, de perfecte partner en het perfecte beroep is misschien heel ongelukkig in zijn leven, partner is er vandoor met de buurman en hij is zelf ook werkloos. Als je zelf niet goed in je vel zit, zie je hoe “perfect” de levens van anderen zijn. Dit is alleen puur fictief.
Hierdoor ga je je jezelf nog steeds verder onderwaarderen, en jezelf online steeds perfecter neerzetten. Hierdoor is de cirkel helemaal rond. Besef je eens dat we in een tijdperk zijn aangekomen waarbij tienermeiden botoxbehandelingen laten doen en andere medische ingrepen. Influencers promoten dit zelfs! Het aantal zelfmoordpogingen bij jongeren is explosief gestegen sinds de komst van de smartphone en sociale media. Het valt mij ook op dat veel mensen die een foto van zichzelf posten een gemaakte lach hebben. Ik zie de onderliggende pijn er gewoon uit spatten, alleen hebben zij dit zelf niet door.
Die zoekt, die absoluut niet vind
De Westerse mens is constant op zoek naar iets, of het nu geluk is, rijkdom of gewoon zichzelf. Het probleem is alleen dat je dit niet kan vinden, het is er al. Je eigen mindset is cruciaal hierin. Vergeet niet, er is altijd iemand op aarde die het moeilijker heeft dan jijzelf. Het maakt niet uit hoe ver je gaat zoeken, geluk vind je alleen van binnen en nooit van buiten. Je kan zeker iets doen wat je het gevoel geeft van blijdschap, zoals het kopen van een dikke sportauto of een gigantisch huis.
Probleem is alleen dat dit gevoel maar tijdelijk is, het creëert opnieuw dat verhoogde dopaminegehalte net zoals een verslaving. Uiteindelijk is dat gevoel weer weg en zijn we op zoek naar het laatste nieuwe wat we kunnen kopen. De mens koopt dingen die het niet nodig heeft, met geld wat het niet heeft, om indruk te maken op mensen waar het niets om geeft.
Vrijwel iedereen maakt gebruik van sociale media, waardoor er een fictieve digitale wereld is ontstaan waarin mensen een fictief leven leiden. Wat in die wereld plaatsvindt zijn puur reflecties van onze gedachten. Onze gedachten bestaan overigens niet fysiek, het zijn puur elektronische prikkels in onze hersenen. Deze data wordt ook voortgebracht door elektronische prikkels op een computer, en bestaat daardoor ook niet fysiek. Doordat deze platformen je eigen mindset spiegelen, krijg je een onrealistisch beeld van de werkelijkheid.
Te afhankelijk van technologie
Doordat de mens verslaafd is aan het gebruik van zijn smartphone, is er geen aandacht meer voor zijn natuurlijke omgeving. Je mist dan misschien niet de nieuwtjes uit die fictieve wereld, maar je mist alles uit je de echte wereld.
Ik kwam laatst een artikel tegen waarin een middelbare school telefoons wilde verbieden in klaslokalen door de scholieren te verplichten om deze in de kluisjes te doen. Meteen ontstond er een probleem. De scholieren kwamen massaal te laat omdat ze geen analoge klok konden lezen. Ze waren natuurlijk de digitale klok op hun telefoons gewend.
Het is absurd dat een tiener alles weet over botox injecties, fillers en zelfs aandelenhandel via crypto maar geen klok kan lezen en ook niet kan hoofdrekenen. Wanneer deze technologie ooit uitvalt, is deze generatie kansloos om nog te functioneren. De generatie die is opgegroeid met deze technologie, zou zich een wereld zonder niet eens kunnen voorstellen.
De huidige generatie is gewend om veel informatie te verwerken waarbij die informatie binnen 2-3 seconden interessant moet zijn, anders scrollen ze verder. Hierdoor hebben ze in het echte leven ook hetzelfde niveau van aandacht als een kip. Alles wat niet meteen interessant voor ze is, negeren ze compleet. Hun “vrienden” op sociale media bestaan puur uit oppervlakkige kennissen die ze persoonlijk helemaal niet eens goed kennen. Ontvang je een berichtje via Whatsapp, dan willen ze ook binnen 1 minuut een antwoord. Doe je dat niet, dan krijg je wellicht verwijten of de vraag of je misschien boos bent.
Geen geduld
Sommigen van deze lui verwachten zelfs een snelle reactie wanneer ze om 3 uur ’s nachts een berichtje sturen. En die communicatie verloopt ook helemaal via te tekst, bellen doet men niet meer tegenwoordig. Dit doet mij denken aan een reclamespotje over een bedrijf wat zakendeed via een “ouderwetse” mobiele telefoon waarbij veel typfouten werden gemaakt. De naam van dat bedrijf en het communiceren binnen dat bedrijf zat vol met die typfouten. Dat was volgens mij een visserij dat gespecialiseerd was in de vangst en verkoop van “inktvip”.
Terug naar de aandacht
Begrijp me niet verkeerd, het is zeker handig om een smartphone en sociale media te hebben. Maar net zoals goed gereedschap, gebruik je die alleen wanneer het nodig is. Je gaat ook niet de hele dag met een boormachine over straat lopen, tenzij je er iets mee wilt doen.
Mijn advies is dus ook, gebruik het alleen wanneer je het echt nodig hebt om een doel te bereiken. Ga je met vrienden uit eten, wandelen of misschien op bezoek bij familie, laat die telefoon dan toch eens een keer liggen. Observeer de wereld om je heen tijdens een wandeling of ga eens rustig zitten en observeer je binnenwereld. Luister eens aandachtig naar de ander, of ga eens lekker rustig op een terrasje zitten met een drankje. Bezoek eens een theatervoorstelling of een museum. En in al die gevallen, laat die telefoon liggen. Laat ‘m gewoon eens thuis liggen, en leef met volle aandacht. Je hoeft mij niet te geloven, probeer het zelf eens. Er gaat een (oude) wereld voor je open!
Nog geen reacties! Schrijf de eerste reactie.